Be the change you want to see

Aldus Gandhi, en dat wilde ik bij deze maar eens opvolgen. In een reactie op Blue Note 89 moedig ik onze geestelijk leiders aan om hun ideeën publiekelijk vorm te laten krijgen. Middels een blog dus.

Omdat ik Jaap enige tijd geleden beloofde om iets over MVO te schrijven, heb ik besloten om dat document dan ook maar publiekelijk te ontwikkelen. Dat betekent dat ik mijn mening over MVO aan de hand van jullie reacties ga herschrijven tot een document dat van toepassing is op heel luminis. Heel luminis? Nou, als dat te hoog gegrepen is, dan misschien het clubje waartoe ik behoor: LSD.

Definieer MVO

Voordat de crisis toesloeg vorig jaar, waren er heel veel bedrijven bezig om “groen” te worden en iets in hun visie-documenten te schrijven over Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Het was modieus, er was aandacht voor vanuit het publiek, en dan komen die dingen van de grond. De paniek en de directe focus op overleven die de crisis veroorzaakte heeft de aandacht daarvan weer wat weggenomen, is mijn indruk. Daaruit concludeer ik dat Maatschappelijk Verantwoord niet altijd voortkomt uit overtuiging, maar ook vanuit opportunisme.

Wat mij betreft is MVO wel degelijk iets dat je doet vanuit een overtuiging. En als je een bedrijf bent, dan vind je je overtuigingen terug in je visie-documenten en je doelstellingen. Het MVO-Nederland ziet dat overigens anders, die vinden dat je moet onderzoeken “wat klanten, medewerkers, de buurt en de gemeente van uw onderneming verwachten op het gebied van MVO”. Dat riekt naar lekker polderen en zeker niet naar iets wat van binnenuit komt.

Uiteraard definieert Wikipedia wat MVO is:

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo), duurzaam ondernemen of maatschappelijk ondernemen is een vorm van ondernemen gericht op economische prestaties (profit), met respect voor de sociale kant (people), binnen de ecologische randvoorwaarden (planet): de triple-P-benadering.

Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen gaat het om het vinden van een balans tussen people, planet en profit. Vaak blijkt dat deze balans leidt tot betere resultaten voor zowel het bedrijf als de samenleving.

Maatschappelijk Verantwoord wordt vaak geïnterpreteerd als “iets terug doen voor de maatschappij”. Bijvoorbeeld geld geven aan een goed doel, of met de medewerkers samen een school in de buurt opknappen. Hoewel op zichzelf hele lovenswaardige acties, vind ik het niet zo’n geweldig uitgangspunt voor MVO. Want waarom moet je als bedrijf iets terug doen? Dat doe je toch al door werkgelegenheid te creëren?

Ik zou liever hebben dat mijn bedrijf op zijn minst de maatschappij niet tot last is en bij voorkeur een zinvolle (anders dan geld verdienen en werkgelegenheid scheppen) bijdrage levert.

Do No Harm

Niet tot last zijn (of geen schade aanrichten) is veel lastiger dan iets terug doen. Stel dat je een grote fabriek hebt. Dan lever je veel werkgelegenheid, maar je hebt ook een groot stuk grond in gebruik, verbruikt water en stroom en andere grondstoffen en produceert misschien wel lucht-, grond- en waterverontreiniging. Om niet tot last te zijn kun je bijvoorbeeld:

• Het aanzien van de fabriek visueel aantrekkelijk maken om de horizonvervuiling te minimaliseren
• Een vergelijkbaar stuk grond opknappen / ontginnen / bebossen om te compenseren voor de grond die je in gebruik hebt
• Zelf alle benodigde energie opwekken met bijvoorbeeld zonnepanelen of windmolens
• Zoveel mogelijk hemelwater opvangen om het waterverbruik te minimaliseren
• Verbruikt water reinigen voordat je het loost

Als je een stap verder wilt gaan en een zinvolle bijdrage wilt leveren kun je wellicht schoner water teruggeven dan je ingenomen hebt, of gras op je fabrieksdak leggen om planten en vogels aan te trekken (en tegelijkertijd beter te isoleren en regenwater langer vast te houden), of meer energie produceren dan je nodig hebt en dat aan de gemeenschap afstaan.

Maar als je een IT bedrijf bent?

Dan wordt het een stuk lastiger. We gebruiken geen grote hoeveelheden grondstoffen en we produceren niets tastbaars. Laten we eens kijken naar de dingen waarmee wij de maatschappij lastig vallen. En dan neem ik “maatschappij” even zo breed als de hele wereld en reken ik onder “lastig vallen” alles van milieuverontreiniging tot ethisch dubieus handelen.

1. We gebruiken veel stroom
2. We gebruiken redelijk wat elektronica
3. We gebruiken behoorlijk wat papier
4. We gebruiken veel benzine
5. We gebruiken en beetje kantoorruimte (maar wel heel lelijke kantoorruimte)
6. We gebruiken veel straatruimte om te rijden en onze auto’s te parkeren
7. We produceren oplossingen die ook weer veel stroom en elektronica verbruiken
8. Onze auto’s produceren veel fijnstof en andere luchtverontreinigers
9. We hebben klanten die een aanzienlijke bijdrage leveren aan het leed in de wereld omdat ze wapens produceren / oorlogsindustrie ondersteunen / oorlog voeren
10. We brengen ons geld onder bij een bank die het weer gebruikt om op vergelijkbare wijze de maatschappij tot last te zijn

Ik hoop dat jullie met meer voorbeelden kunnen komen om het beeld completer te maken.

In de volgende paragrafen volg ik de indeling in thema’s die MVO-Nederland aangeeft. Daarbij komen bovenstaande problemen weer terug.

Voor elk genoemd probleem wil ik een oplossing aanreiken. Soms hele simpele, soms ver-strekkende, soms misschien onmogelijk/onwerkbaar. Aan ons als bedrijf om te kiezen welke we acceptabel vinden. En aan jullie als collega’s om andere oplossingen aan te reiken.
De tekst is soms wat dunnetjes, maar dat wordt wel beter naar mate dit document zich verder ontwikkelt.

1. Diversiteit en arbeidsparticipatie

Dit gaat over het personeelsbestand dat een afspiegeling moet zijn van de maatschappij. Dat zijn we helemaal niet, en dat lijkt me ook erg moeilijk haalbaar. De IT-sector is 90% mannelijk en erg wit.

2. Energie en Klimaat

Dit gaat over het energie-verbruik (op kantoor en in de auto) en dat je dat vooral zou moeten verminderen vanwege het effect op het klimaat.

2.1. Stroomverbruik

Met tips om dit te bereiken op consument nivo worden we om de oren geslagen: zuinige lampjes, licht uit als je niet in de kamer bent, geen slaapstand voor de TV en computer maar echt helemaal uitzetten, etc., etc.
Onze laptops zijn redelijk zuinig, de adapters gebruiken geen stroom als er geen laptop aan vast zit, of als de batterij vol is, dus daar is niet veel winst te behalen.
Als je andere lampen wilt of groene stroom of je eigen stroom opwekken, dan moeten we verhuizen naar een eigen pand waar we zelf de keuzes kunnen maken.
Onze servers draaien bij een provider en dat schijnt best een energie-efficiente methode te zijn. Meerdere machines in één ruimte kun je beter beheren qua processor-bezetting, ruimte-gebruik en koeling.

2.2. Benzineverbruik

Er zijn natuurlijk een heleboel manieren om het benzine-verbruik omlaag te krijgen. Afgezien van de gunstige invloed op het milieu is het enorm gunstig voor onze maandelijkse lasten. Momenteel tanken wij luminis-breed ongeveer xxx liter benzine.

2.2.1 Minder kilometers maken

Privé kun je minder rijden, zakelijk kun je het OV nemen.

2.2.2 Tele-werken

Zeer voor de hand liggend. Iedereen een dikke pijp naar het internet betaald door de baas. Webcams hebben we allemaal, goeie Skype-achtige software is er ook voldoende.

2.2.3 Zuinigere auto’s

2.2.4 Elektrisch rijden

Het meest interessant is om het gehele wagenpark op termijn te vervangen door elektrische auto’s. Dan maak je volgens mij als bedrijf een heus statement richting toekomst, vernieuwing, technologie.

Er is een enorm aanbod van verschillende merken en types elektrische auto’s. Aansprekend zijn de modellen van Tesla, maar minder flitsend en minder duur zijn bijvoorbeeld Nissan, TH!NK, Tazzari, Toyota, Renault, Mitsubishi, Mega.

De grote merken plannen allemaal rond 2012 met iets te komen, de kleinere merken hebben al rijdende auto’s.
Een groot bezwaar dat vaak aangevoerd wordt tegen de elekrtische auto’s is dat de range niet groot genoeg is. Maar zoals Joris Luyendijk in juni 2009 in NRC Weekblad schreef:

”De actieradius van elektrische auto’s ligt op dit moment tussen de 150 en de 300 kilometer. Van alle ritten in Nederland valt 99,3% procent binnen die 150 kilometer. 70% van alle stadsritjes is zelfs 5 kilometer of korter. Kortom: slechts 1 op de 140 keer dat een Nederlander in de auto stapt, rijdt hij of zij verder dan wat een elektrische auto nu aankan”

Daarnaast zijn er nu 8 oplaadpalen in Nederland die je met je iPhone kunt vinden. Er is zelfs een parkeergarage in Utrecht die parkeerplaatsen heeft met een oplader.

3. Financiering

Je geld moet je onderbrengen bij een bank die dezelfde standaards aanhoudt als jijzelf. Dat betekent dat alleen banken als de ASN en Triodos in aanmerking komen.
Voor je beleggingen zou je kunnen kijken naar groene portfolio’s.

4. Inkoop & Keten

Gerecycled of FSC papier, Fair Trade en Biologisch koffie, bier, chips
Apple is redelijk groen. Inlever/inruil acties?

5. Innovatie

6. Integriteit

Integer handelen omvat onder andere:

* Belangenverstrengeling voorkomen;
* Zorgvuldig omgaan met persoonlijke of gevoelige informatie;
* Gedane toezeggingen en gemaakte afspraken nakomen;
* Anderen informeren over de eventuele risico’s die zij kunnen lopen;
* Initiatief nemen om de schade van een gemaakte fout te beperken;
* Loyaliteit, verbonden zijn met de organisatie of personen.

7. Maatschappelijk Betrokken Ondernemen (MBO)

Bij het MVO-Nederland gaat MBO over het “teruggeven aan de maatschappij” door middel van bijvoorbeeld vrijwilligerswerk door medewerkers in de tijd van de baas. Ik zou hieronder liever aandacht besteden aan zaken als mensenrechten / kinderarbeid / wapenhandel / ethiek.

7.1. Wapenhandel

Klanten verlaten die iets met oorlogvoering te maken hebben. Niemand van ons wil -denk ik- iets te maken hebben met de fabricage van en de handel in wapens. Maar als een organisatie voor een deel iets in die richting doet? Zoals het ministerie van Defensie, of een elektronica fabrikant die weer spullen levert aan wapenfabrikanten?

7.2. Ethiek

Bij het zoeken naar klanten en bij gesprekken met die klant ook onderzoek doen naar inkoopbeleid in relatie tot mensenrechten, kinderarbeid,milieu-verontreiniging (zie ook Inkoop & Keten). Uitgangspunt daarbij: wat je voor jezelf ethisch niet verantwoord vindt, kun je niet door de vingers zien bij een klant omdat je er dan opeens geld mee kunt verdienen.

8. Managementsystemen

9. Marketing & Verkoop

9.1. Oplossingen die stroom en elektronica verbruiken

Cloud-based computing aanraden?

10. Medewerkers

11. Milieu

Afval-productie en uitstoot van CO₂, NO_x en roetdeeltjes).

12. Mobiliteit

Kantoor dichter bij het OV
Minder auto’s
Deel-auto’s
Carpoolen (http://www.wegmetfiles.nl/)

13. Ondernemen tegen armoede

14. Transparantie & Communicatie